ఉచిత పథకాలతో ఆర్థిక సంక్షోభం: సుప్రీం కోర్టు ఆందోళన

ఓట్లు కొల్లగొట్టడానికి, బడ్జెట్‌ను బొక్కా చేయడానికి రాజకీయ పార్టీలు ఆడుతున్న "ఉచిత పథకాల" ఆటపై సుప్రీం కోర్టు తీవ్రంగా స్పందించింది. "జడ్జీలకు జీతాలు ఇవ్వలేని పరిస్థితి వచ్చింది" అని వ్యాఖ్యానించింది. రాష్ట్రాల ఆర్థిక పరిస్థితి దిగజారుతోందని, ఇది దేశ భవిష్యత్తుకు ప్రమాదకరమని కోర్టు ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.

"ఉచితంగా ఇస్తున్నాం" అనే ఒక్క మాటతో ఓట్లు కొల్లగొట్టడం, బడ్జెట్‌ను బొక్కా చేయడం వంటి రాజకీయ పార్టీల ఆటపై సుప్రీం కోర్టు తీవ్రంగా స్పందించింది. "జడ్జీలకు జీతాలు ఇవ్వలేని పరిస్థితి వచ్చింది" అని వ్యాఖ్యానించింది. అయితే, ఇన్నాళ్లు ఎందుకు మౌనంగా ఉందనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. ఉచితాలు నిజంగా వరమా లేక శాపమా అనే చర్చ మొదలైంది.

రెండు రకాల ఉచితాలు ఉన్నాయి. ఒకటి సంక్షేమ ఉచితాలు – పేదలకు రేషన్, ఆరోగ్యశ్రీ, పాఠశాలల్లో మధ్యాహ్న భోజనం వంటివి. ఇవి రాజ్యాంగం నిర్దేశించిన "సామాజిక న్యాయం" కిందకు వస్తాయి. ఇవి లేకుండా సమాజం ముందుకు సాగదు. రెండోది ఎన్నికల ఉచితాలు – ఓట్ల కోసం ఇచ్చే 200 యూనిట్ల కరెంట్, 1500 రూపాయల నగదు, ఉచిత బస్సు ప్రయాణం వంటివి. వీటికి ఆర్థిక లెక్కలు ఉండవు, కేవలం ఓట్ల లెక్కలు మాత్రమే ఉంటాయి. ప్రస్తుత ఆర్థిక సమస్యలకు ఈ రెండో రకం ఉచితాలే కారణమని స్పష్టమవుతోంది.

రాష్ట్రాల ఆర్థిక పరిస్థితిపై ఎన్ఐటీఐఆయోగ్, ఆర్బీఐ నివేదికల ప్రకారం చాలా రాష్ట్రాలు "రుణాల ఊబి"లో కూరుకుపోయాయి. కొన్ని రాష్ట్రాల అప్పులు వాటి జీఎస్డీపీలో 30-35% దాటాయి. ఇది ఫిస్కల్ రెస్పాన్సిబిలిటీ అండ్ బడ్జెట్ మేనేజ్‌మెంట్ (ఎఫ్ఆర్బీఎం) పరిమితి 20% కంటే చాలా ఎక్కువ. ఆదాయంలో ప్రతి 100 రూపాయల్లో 70 రూపాయలు జీతాలు, పెన్షన్లు, వడ్డీలకే ఖర్చయిపోతున్నాయి. మిగిలిన 30 రూపాయల్లోనే ఉచితాలు, అభివృద్ధి రెండూ చేపట్టాలి. రోడ్లు, పాఠశాలలు, ఆస్పత్రుల వంటి మౌలిక వసతులకు నిధులు కరువవుతున్నాయి. కానీ ఉచితాలకు మాత్రం నిధులు కేటాయిస్తున్నారు. ఖజానా ఖాళీ కావడంతోనే "జడ్జీలకు జీతాలు లేవు" అని కోర్టు వ్యాఖ్యానించాల్సి వచ్చిందని తెలుస్తోంది.

గతంలో 2022లో సుప్రీం కోర్టు "ఉచితాలపై దాఖలైన ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం (పిల్)"ను విచారించి, "ఇది పాలసీ నిర్ణయం, మేం జోక్యం చేసుకోం" అని పేర్కొంది. కానీ ఇప్పుడు పరిస్థితి మారింది. రాష్ట్రాలు దివాళా తీసే స్థితికి చేరుకున్నాయి. పన్ను చెల్లిస్తున్న వారి డబ్బును, చెల్లించని వారికి ఓట్ల కోసం పంచడం ప్రజా ధనం వృథాకు దారితీస్తోంది. ఆర్టికల్ 14 ప్రకారం అందరూ సమానమే అయినప్పటికీ, ఒక వర్గానికి మాత్రమే ఉచితాలు ఇవ్వడం వివక్షతో కూడుకున్నదని కోర్టు భావిస్తోంది. అందుకే "ఇది ఎన్నికల లంచమా?" అని నేరుగా ప్రశ్నిస్తోంది.

ఇన్నాళ్లు కోర్టు జోక్యం చేసుకోకపోవడానికి కారణం, పథకం మంచిదా చెడ్డదా అని నిర్ణయించడం ప్రభుత్వ పని, కోర్టు పని కాదని భావించడం. రాజకీయ ఒత్తిళ్లు, "పేదలకు వ్యతిరేకం" అనే ముద్ర పడుతుందనే భయం కూడా ఒక కారణం. "ఉచితం ఇవ్వకూడదు" అని రాజ్యాంగంలో స్పష్టమైన చట్టం లేకపోవడం కూడా దీనికి దోహదపడింది. అయితే, ఇప్పుడు కళ్ల ముందు కనిపిస్తున్న "ఆర్థిక విపత్తు" నేపథ్యంలో కోర్టు జోక్యం చేసుకుంటోంది.