భారత్ పులుల సంరక్షణలో అద్భుత విజయం: ప్రకృతి పరిరక్షణకు మార్గదర్శి

అంతర్జాతీయ పులుల దినోత్సవం సందర్భంగా, పులుల సంరక్షణలో భారత్ సాధించిన అద్భుతమైన విజయం ప్రపంచానికి స్ఫూర్తిదాయకంగా నిలుస్తోంది. జీవవైవిధ్యం క్షీణిస్తున్న తరుణంలో, సరైన ప్రణాళిక, ప్రభుత్వ సంకల్పం, శాస్త్రీయ విధానం, ప్రజల భాగస్వామ్యంతో అంతరించిపోతున్న జాతులను కూడా కాపాడవచ్చని భారత్ నిరూపించింది. ఈ విజయం ప్రకృతిని కాపాడటమంటే భవిష్యత్ తరాలను కాపాడటమేనని ప్రపంచానికి చాటిచెప్పింది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా అంతర్జాతీయ పులుల దినోత్సవాన్ని జూలై 29న జరుపుకుంటున్న నేపథ్యంలో, పులుల సంరక్షణలో భారత్ సాధించిన విజయం ప్రపంచానికి ఆశాకిరణంగా నిలుస్తోంది. జీవవైవిధ్యం వేగంగా క్షీణిస్తున్న ఈ తరుణంలో, సరైన ప్రణాళిక, ప్రభుత్వ సంకల్పం, శాస్త్రీయ విధానం, ప్రజల భాగస్వామ్యం ఉంటే అంతరించిపోతున్న జంతువులను కూడా తిరిగి వృద్ధి చేయవచ్చని భారత్ నిరూపించింది. పులుల సంఖ్య పెరగడం కేవలం వన్యప్రాణి సంరక్షణలో విజయమే కాకుండా, ప్రకృతిని కాపాడటమంటే భవిష్యత్ తరాలను కాపాడటమేనని ప్రపంచానికి బలమైన సందేశాన్నిచ్చింది.

2010లో రష్యాలోని సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌లో జరిగిన ప్రపంచ పులుల సదస్సు నాటికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా కేవలం 3,200 అడవి పులులు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి. అప్పుడు పులులున్న 13 దేశాలు కలిసి 2022 నాటికి వాటి సంఖ్యను రెట్టింపు చేయాలని 'టీఎక్స్-2' లక్ష్యాన్ని ప్రకటించాయి. ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోని అడవి పులుల సంఖ్య సుమారు 5,700కు చేరుకుంది. ఇందులో భారత్ పాత్ర అత్యంత కీలకం.

2022లో విడుదలైన దేశవ్యాప్త పులుల గణాంకాల ప్రకారం భారత్‌లో 3,682 పులులున్నాయి. అంటే ప్రపంచంలోని ప్రతి 10 అడవి పులుల్లో దాదాపు 7 పులులు భారత అడవుల్లోనే సంచరిస్తున్నాయి. ప్రపంచ భూభాగంలో కేవలం 2.5 శాతం మాత్రమే ఉన్న దేశం ఈ ఘనత సాధించడం ప్రకృతి సంరక్షణ చరిత్రలో అరుదైన విజయంగా నిలిచింది.

2006లో దేశంలో 1,411 పులులు మాత్రమే ఉండగా, 2022 నాటికి ఆ సంఖ్య 3,682కు చేరుకుంది. ఈ లెక్కల కోసం అటవీ సిబ్బంది దేశవ్యాప్తంగా 6.41 లక్షల కిలోమీటర్లకు పైగా అడవుల్లో కాలినడకన తిరిగి ఆధారాలు సేకరించారు. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద జీవవైవిధ్య సర్వేలలో ఒకటైన ఈ ప్రక్రియ భారత్ సంరక్షణ వ్యవస్థకు నిదర్శనం. ఎన్నో సంవత్సరాలుగా ఎలాంటి విరామం లేకుండా కొనసాగుతున్న శాస్త్రీయ సంరక్షణ చర్యల ఫలితమే ఈ విజయం. పులులను కాపాడటం అంటే మొత్తం ప్రకృతి వ్యవస్థను కాపాడినట్టే. అడవులు నదులకు జీవం పోస్తాయి, భూసారాన్ని కాపాడతాయి, వర్షాలను సమతుల్యం చేస్తాయి. ప్రకృతి వైపరీత్యాల తీవ్రతను తగ్గిస్తాయి. లక్షలాది మందికి తాగునీరు, సాగునీరు, జీవనోపాధికి ఆధారం అవుతాయి. అందువల్ల పులుల సంరక్షణ అనేది పర్యావరణానికి మాత్రమే కాదు, దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకూ, ప్రజల భవిష్యత్తుకూ సంబంధించిన అంశం.

ఈ విజయానికి బలమైన పునాది 1973లో ప్రారంభమైన 'ప్రాజెక్ట్ టైగర్'. తొమ్మిది రిజర్వులతో ప్రారంభమైన ఈ కార్యక్రమం నేడు 18 రాష్ట్రాల్లో విస్తరించిన 58 పులుల అభయారణ్యాలకు చేరుకుంది. ఇవి మొత్తం సుమారు 84,500 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉన్నాయి. ఇది దేశ భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో దాదాపు 2.56 శాతం. అడవుల పునరుద్ధరణ, అక్రమ వేట నియంత్రణ, అటవీ సిబ్బందికి ఆధునిక సదుపాయాలు, నిరంతర పర్యవేక్షణ, శాస్త్రీయ నిర్వహణ వంటి చర్యలను ప్రభుత్వం దశాబ్దాలుగా కొనసాగిస్తూ వచ్చింది. ఇదే విజయానికి ప్రధాన కారణం.