జనాభా ఆధారంగా లోక్సభ నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ప్రక్రియ అయిన డీలిమిటేషన్, దేశ రాజకీయాల్లో కీలక చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఈ ప్రక్రియ కేవలం పరిపాలనాపరమైన అంశంగా కాకుండా, రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం వాడుకునే అవకాశంపై ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియ యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం ప్రజలందరికీ సమాన ప్రాతినిధ్యం కల్పించడం. అయితే, జనాభా నియంత్రణ పాటించిన రాష్ట్రాలకు నష్టం జరగకూడదనే ఉద్దేశ్యంతో గతంలో ఈ ప్రక్రియను వాయిదా వేయడం జరిగింది. 2026 తర్వాత ఈ ఫ్రీజ్ ఎత్తివేస్తే, జనాభా నియంత్రణ పాటించిన రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం తగ్గే అవకాశం ఉందని, ఇది వారికి రాజకీయంగా ప్రతికూలంగా మారవచ్చని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
తమిళనాడు, కేరళ వంటి దక్షిణ భారత రాష్ట్రాలు జనాభా నియంత్రణలో ముందుండగా, ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్ వంటి రాష్ట్రాలు అధిక జనాభా వృద్ధితో కొనసాగుతున్నాయి. డీలిమిటేషన్ పూర్తిగా జనాభాపైనే ఆధారపడితే, ఉత్తర భారత రాష్ట్రాలకు సీట్లు పెరిగి, దక్షిణ రాష్ట్రాల వాటా తగ్గే అవకాశం ఉంది. ఇది ఒక ప్రాంతం జనాభా నియంత్రణ పాటిస్తే శిక్ష, పాటించని వారికి రివార్డు అనే అభిప్రాయానికి దారితీస్తుందని విమర్శకులు అంటున్నారు.
ప్రస్తుతం కూడా రాష్ట్రాల మధ్య ప్రాతినిధ్యంలో అసమానతలున్నాయని, ఉత్తర భారతంలో ఒక ఎంపీకి ఎక్కువ మంది ప్రజలు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంటే, దక్షిణాన తక్కువ మంది ఉన్నారని నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. మాజీ చీఫ్ ఎలక్షన్ కమిషనర్ ఎస్.వై. కురైషీ, డీలిమిటేషన్ కేవలం జనాభాపైనే కాకుండా, అభివృద్ధి సూచికలు, విద్య, ఆరోగ్యం వంటి అంశాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని సూచించారు. ఆర్థిక నిపుణుడు బిబేక్ డెబ్రాయ్ కూడా దేశ రాజకీయ శక్తి సమతుల్యత ఒకవైపు ఒరిగే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరించారు.
బీజేపీ బలంగా ఉన్న ఉత్తర భారత రాష్ట్రాల్లో సీట్లు పెరిగితే, రాజకీయంగా ఎవరికి లాభం అన్నది స్పష్టమవుతుందని, ఇది కేవలం యాదృచ్ఛికం కాదని, ఒక రాజకీయ వ్యూహంగా చూడాలని కొందరు అభిప్రాయపడుతున్నారు. దక్షిణ రాష్ట్రాల దృష్టిలో ఇది కేవలం పాలసీ ఇష్యూ కాదని, వారి రాజకీయ భవిష్యత్తుకు సంబంధించిన విషయమని, ఫెడరల్ స్ట్రక్చర్కు ఇది పెద్ద సవాల్ అని పేర్కొంటున్నారు. అందువల్ల, జనాభాతో పాటు అభివృద్ధి సూచికలు, పన్నుల చెల్లింపు, సామాజిక ప్రగతి వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకునే మల్టీ-ఫాక్టర్ ఫార్ములా అవసరమని, ప్రక్రియ పారదర్శకంగా, స్వతంత్ర కమిషన్ ఆధ్వర్యంలో జరగాలని సూచిస్తున్నారు.
