హైదరాబాద్, 2026-06-05
తెలంగాణ సాంస్కృతిక వైభవానికి ప్రతీకగా నిలిచే బోనాల పండుగ చరిత్ర నిన్నమొన్నటిది కాదని, దానికి వేల ఏళ్ల సుదీర్ఘ ప్రస్థానం ఉందని చారిత్రక ఆధారాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. 1816లో ప్లేగు వ్యాధి సమయంలో ప్రారంభమైందని భావించినా, అంతకు వేల ఏళ్ల ముందే ఈ సంప్రదాయం ఉందని పరిశోధనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
తెలంగాణ సాంస్కృతిక వైభవానికి ప్రతీకగా నిలిచే బోనాల పండుగ చరిత్ర నిన్నమొన్నటిది కాదని, దానికి వేల ఏళ్ల సుదీర్ఘ ప్రస్థానం ఉందని చారిత్రక ఆధారాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. 1816లో హైదరాబాద్లో ప్లేగు వ్యాధి ప్రబలినప్పుడు అమ్మవారిని శాంతింపజేయడానికి ఈ పండుగ ప్రారంభమైందని చాలామంది భావిస్తారు. అయితే, అంతకు కొన్ని వేల సంవత్సరాల ముందే తెలంగాణ గడ్డపై ఈ సంప్రదాయం ఉందని పరిశోధనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
చారిత్రక పరిశోధనలు
చరిత్ర పరిశోధకుడు డాక్టర్ ద్యావనపల్లి సత్యనారాయణ ప్రకారం, సుమారు 3 వేల ఏళ్ల కిందటే ఆషాఢ మాసంలో అమ్మవారికి బోనం సమర్పించే ఆచారం ఉందని తెలుస్తోంది. దీనికి నిదర్శనంగా కామారెడ్డి జిల్లా మరంద్రాళ్ల తండా సమీపంలోని రాతి గుట్టల్లో స్త్రీలు నెత్తిన బోనం ఎత్తుకున్నట్లుగా ఉన్న శిల్పాలు కనుగొన్నారు. ఈ శిల్పాలు బోనాల పండుగ ప్రాచీనతకు నిలువెత్తు సాక్ష్యంగా నిలుస్తున్నాయి.
రాణి రుద్రమదేవి కాలం నాటి ఆధారాలు
కాకతీయ రాణి రుద్రమదేవి కాలంలోనూ బోనాల పండుగ ఆచరణలో ఉండేదని కొన్ని ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. ఆమె కూడా అమ్మవారికి బోనం సమర్పించినట్లుగా చారిత్రక కథనాలున్నాయి. ఇది బోనాల పండుగ కేవలం ఒక నిర్దిష్ట కాలానికి పరిమితం కాదని, వివిధ రాజవంశాల కాలంలోనూ కొనసాగిందని తెలియజేస్తుంది.
శ్రీకృష్ణదేవరాయల శాసనం
విజయనగర సామ్రాజ్యానికి చెందిన శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలంలోనూ బోనాల ప్రాముఖ్యత కొనసాగింది. 1516లోనే బోనాలపై విధించిన పన్నును రద్దు చేస్తూ ఆయన ఒక శాసనాన్ని జారీ చేసినట్లు ఆధారాలున్నాయి. ఇది ఆ కాలంలోనూ బోనాలు ఒక ముఖ్యమైన సాంస్కృతిక, మతపరమైన ఆచారంగా కొనసాగిందని స్పష్టం చేస్తుంది.
కుతుబ్ షాహీల కాలం
కుతుబ్ షాహీల కాలం నుంచీ గోల్కొండలో నిరంతరాయంగా బోనాల ఉత్సవాలు జరుగుతున్నాయని చారిత్రక రికార్డులు తెలియజేస్తున్నాయి. ఆ కాలంలోనూ ఈ పండుగను ఘనంగా నిర్వహించేవారని, ప్రజలు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొనేవారని తెలుస్తోంది. ఇది హైదరాబాద్తో బోనాల అనుబంధాన్ని మరింత బలపరుస్తుంది.
ప్లేగు వ్యాధి కంటే ముందు నుంచే
బోనాల పండుగ కేవలం ప్లేగు వ్యాధిని నివారించడానికి మాత్రమే ప్రారంభమైందనే వాదనను ప్రస్తుత పరిశోధనలు తోసిపుచ్చుతున్నాయి. ఈ పండుగ అంతకు చాలా కాలం ముందే తెలంగాణ గడ్డపై ఉనికిలో ఉందని, అది ప్రజల జీవన విధానంలో, సంస్కృతిలో అంతర్భాగంగా మారిందని స్పష్టమవుతోంది.
