హైదరాబాద్, 2026-07-20
జీవిత సమస్యలను పరిశీలించడంలో తాను ఎప్పుడూ శాస్త్రీయ దృక్పథాన్నే అనుసరిస్తానని, 19, 20 శతాబ్దాల శాస్త్రజ్ఞానంపై తనకు అపారమైన విశ్వాసం ఉందని భారత తొలి ప్రధాని జవహర్ లాల్ నెహ్రూ పేర్కొన్నారు. పేచీలు లేని సుఖజీవనం, దారుఢ్యం, శక్తి, ఆత్మవిశ్వాసం వల్ల శాస్త్రజ్ఞానంపై తనకు నమ్మకం ఏర్పడిందని తెలిపారు. ఏ మతం కూడా తనను ఆకర్షించలేదని, హిందూమతం, క్రైస్తవమతం, ఇస్లాం, బౌద్ధమతం వంటివి ఆచార వ్యవహారాలు, మూఢనమ్మకాలతో నిండిపోయాయని, అందువల్ల అవి శాస్త్రీయ దృక్పథానికి దూరమని నెహ్రూ అభిప్రాయపడ్డారు.
జీవిత సమస్యలను పరిశీలించడంలో తాను ఎప్పుడూ శాస్త్రీయ దృక్పథాన్నే అనుసరిస్తానని, 19, 20 శతాబ్దాల శాస్త్రజ్ఞానంపై తనకు అపారమైన విశ్వాసం ఉందని భారత తొలి ప్రధాని జవహర్ లాల్ నెహ్రూ పేర్కొన్నారు. పేచీలు లేని సుఖజీవనం, దారుఢ్యం, శక్తి, ఆత్మవిశ్వాసం వల్ల శాస్త్రజ్ఞానంపై తనకు నమ్మకం ఏర్పడిందని తెలిపారు.
ఏ మతం కూడా తనను ఆకర్షించలేదని, హిందూమతం, క్రైస్తవమతం, ఇస్లాం, బౌద్ధమతం వంటివి ఆచార వ్యవహారాలు, మూఢనమ్మకాలతో నిండిపోయాయని, అందువల్ల అవి శాస్త్రీయ దృక్పథానికి దూరమని నెహ్రూ అభిప్రాయపడ్డారు. మతాలలో ఒకవిధమైన మాంత్రికశక్తి ఉందని, అది హేతువాదంతో నిమిత్తం లేకుండా మూఢవిశ్వాసాలకు, మంత్రతంత్రాలపై ఆధారపడేలా చేస్తుందని అన్నారు. అయినప్పటికీ, మానవ స్వభావం గాఢంగా కోరుకునే ఒక లోపాన్ని మతం పూర్తి చేస్తుందని, అందుకే ప్రపంచంలో చాలామంది ఏదో ఒక మతానికి దాసులు కాక తప్పడం లేదని ఆయన అన్నారు.
మతం పేరిట ధర్మాత్ములు, అలాగే అల్పమనస్కులు, మూర్ఖులు, దుర్మార్గులు కూడా బయలుదేరారని నెహ్రూ పేర్కొన్నారు. మతమే మానవ జీవితానికి కొన్ని మూల్యాలను నేర్పాటు చేసిందని, వాటిలో కొన్ని నేడు అమలులో లేకపోయినా, మరికొన్ని మానవుని నైతిక, ధార్మిక జీవితానికి పునాదులయ్యాయని తెలిపారు. స్థూలంగా చెప్పాలంటే, మతం మానవునికి అందుబాటులో ఉన్న శాస్త్రజ్ఞానానికి అతీతమైన అనుభవమని, ఒకవిధంగా చూస్తే ఎరుకలో ఉన్న శాస్త్రవిజ్ఞానం యొక్క విస్తరణయే మతమని ఆయన అభివర్ణించారు.
మన చుట్టూ అగోచరమైన విషయాలు ఎన్నో ఉన్నాయని, సైన్సు ఎన్నో అద్భుతమైన విషయాలు కనిపెట్టినా, ఈ విషయాన్ని ఇంకా పూర్తిగా గ్రహించలేకపోతుందని నెహ్రూ అన్నారు. సైన్సు పరిశోధనకు అవలంబించే సాధనాలు భౌతిక, ఆలంకారిక, ఆధ్యాత్మికమైన అగోచర విషయాలను తెలుసుకోవడానికి చాలకపోవచ్చని, జీవితం కేవలం మనం చూచేది, వినేది, అనుభవించేది మాత్రమే కాదని, నిరంతరం కంటికి కగోచరమైన ఒక ప్రపంచంతో జీవితం సన్నిహితంగానే ఉంటుందని ఆయన పేర్కొన్నారు. భౌతికశాస్త్రం జీవిత పరమావధి గురించి ఏమీ బోధించదని, శాస్త్రజ్ఞానం వ్యాప్తి చెందుతూ, అగోచర ప్రపంచంలోకి కూడా పాకి, జీవిత పరమావధిని తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగపడవచ్చునని, లేదా మానవ జీవిత రహస్యాలను శోధించడానికి వెలుగు చూపవచ్చని ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.
ప్రత్యక్ష ప్రమాణాలిచ్చే శాస్త్రజ్ఞానానికీ, మతానికీ మధ్య ఉన్న పేచీకి ఒక నూతన పరిణామం రావచ్చని, మతసంబంధమైన అనుభవాలను శాస్త్రజ్ఞానంతో అన్వయించుకోవచ్చని నెహ్రూ సూచించారు. మతం మంత్రతంత్రాలు, ఆధ్యాత్మిక చర్చలు, వేదాంతంలో లీనమైపోతుందని, అయితే సంకుచితమైన మంత్రతంత్రాలు తనకు చిరాకు కలిగిస్తాయని, అవి తలాతోకా లేని వ్యవహారాలుగా, మానసిక శక్తిని పరిత్యజించి ఆవేశంలో ఈదలాడటంలాంటివని అన్నారు. ఈ అనుభూతి కొన్నిసార్లు వెలుగును చూపినా, మరికొన్నిసార్లు ఆత్మవంచనకు దారితీయవచ్చని హెచ్చరించారు.
